ICOMOS lezing: Kerkgebouw tussen Behoud en Verandering, Amstelkerk, 11 februari, 19.30h.

Op woensdag 11 februari is het weer zover: een nieuwe lezing! Deze keer nemen Miranda Megens en Liam Borger ons mee in het veranderende landschap van religieus erfgoed. Kerkgebouwen en ander religieus erfgoed zijn al eeuwenlang beeldbepalend en dragen cultuurhistorische en gemeenschapswaarde, maar staan door veranderend religieus gebruik en maatschappelijke ontwikkelingen steeds vaker onder druk. In Nederland zorgen ontkerkelijking, leegstand en verduurzaming ervoor dat herbestemming en nieuwe betekenissen voor vaak monumentale en emotioneel beladen kerken urgent worden. In de Cariben is religieus erfgoed (van kerken tot begraafplaatsen, scholen en kloosters) vaker nog onderdeel van het dagelijks leven, maar zorgen klimaat, beperkte middelen en specifieke onderhouds- en restauratievragen voor grote uitdagingen, terwijl kennis hierover minder systematisch is vastgelegd. Deze lezingenavond verbindt beide contexten en laat zien hoe uiteenlopende omstandigheden leiden tot een rijker inzicht in de opgaven, kansen en betekenissen rond religieus erfgoed. Meteen enthousiast? We hopen u daar te zien! U kunt zich hier direct aanmelden. De Lezingencommissie Ankie Peterses, Anna Louwerse, Daan Lavies, Emma Egberts, Jean-Paul Corten, Milou Derksen, en Remco Vermeulen

Programma 18h30 Maaltijd 19h30 Introductie door Milou Derksen 19h35 Lezing “Kerkgebouw tussen behoud en verandering” door Miranda Megens + vragen 20h15 Pauze 20h30 Lezing “Religieus Erfgoed in de Cariben: inventarisatie en behoud” door Liam Borger + vragen 21h15 Einde De Lezingen Kerkgebouw tussen behoud en verandering – Miranda Megens Kerken en andere religieuze gebouwen zijn in beweging. De ontkerkelijking van traditionele christelijke gemeenschappen, leegstand van de gebouwen en verduurzamingsopgaven zorgen voor groeiende urgentie. Wat gebeurt er met de gebouwen die letterlijk herkenningspunt zijn in onze dorpen en steden? Hoe ziet het spanningsveld tussen voortgezet religieus gebruik of verandering eruit? De lezing gaat in op het speelveld van kerkeigenaren, gemeentelijke en landelijke overheid, erfgoedorganisaties, vastgoedontwikkelaars, herbestemmers, de lokale gemeenschap en vrijwilligers. Met hulp van de ladder van herbestemming (met voorkeuren voor functieverandering) wordt ingegaan op onder meer voortgezet religieus gebruik, sociaal-maatschappelijk gebruik, particulier gebruik en leegstand of sloop. Daarnaast wordt de band tussen religieus erfgoed en toerisme kort aangestipt. Een kerkgebouw draait ook om de mens. Het onderzoek naar rituelen bij het sluiten van de kerk laat zien waarom sluiting van kerkgebouw zo gevoelig ligt en hoe de emoties rond het sluiten van een kerkgebouw een plaats kunnen krijgen in afscheids-, overgangs- en initiatierituelen. Ook komen participatie en dorpsgesprekken aan bod: wat zeggen mensen (herinneringen, zorgen, ideeën) op inloopavonden over verleden-heden-toekomst, en hoe kan de burgerlijke gemeente bewoners betrekken bij wat de directe leefomgeving aangaat? Voorbeelden van herbestemmingen uit het verleden laten zien wat er mogelijk is op dat gebied, al kwamen deze niet allemaal vanzelfsprekend tot stand. Er komt veel kijken bij een transformatie en de keuzes die gemaakt moeten worden, zeker als het om monumenten gaat. Deze lezing biedt geen kant-en-klare oplossingen voor de problematiek, maar geeft wel een actueel inzicht in wat er speelt rond het religieus erfgoed en de complexe opgave die daarmee gepaard gaat.

Over de sprekers: Miranda Megens en Liam Borger

Miranda Megens

Miranda Megens specialiseerde zich, na het afronden van de master Ritual in Society (Tilburg University, Culture Studies), in religieus erfgoed. Voor het programma Toekomst Religieus Erfgoed van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed deed zij onderzoek naar de rituelen die kerkgemeenschappen inzetten wanneer een kerk sluit. Daarnaast was zij projectleider van het boek Kerkgebouwen, 88 voorbeelden van nieuw gebruik, van appartement tot zorgcomplex. Ook voert zij kerkenverkenningen en kerkenvisies uit, in opdracht van zowel grote als kleine (monumenten)gemeenten. Verder verzorgde zij de communicatie voor Buurtbakens Haarlem, ontwikkelde zij een ontwerp voor een kerken- en kloosterreis en deed zij een quickscan Pelgrimage. Tot slot organiseert zij dorpsgesprekken over (de toekomst van) kerkgebouwen, voor uiteenlopende opdrachtgevers. Website: https://mirandamegens.nl.

Liam Borger

Liam Borger werkt bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed als adviseur architectuurhistorie en in het programma Toekomst Religieus Erfgoed. Behalve de master Stads- en architectuurgeschiedenis rondde hij in 2025 aan de Universiteit van Amsterdam ook de master Kunstgeschiedenis af met een scriptie over de toepassing van neogotische ontwerpprincipes in de Nederlandse protestantse kerkbouw.  E-mail: l.borger@cultureelerfgoed.nl.

Praktische informatie / Kosten De lezing kost €5 per persoon (gratis voor ICOMOS leden). Koffie, thee en water zijn inclusief, overige drankjes tegen betaling.  Maaltijd Om 18u30 kunt u mee eten. Behalve anders gecommuniceerd betreft dit een Indonesische rijsttafel.  De kosten zijn 15 euro per persoon. Koffie, thee en water zijn inclusief, overige drankjes tegen betaling.  Let op: aanmeldingen of afmeldingen voor de maaltijd uiterlijk 48 uur voor aanvang.  Locatie Amstelkerk (Amstelveld 10, Amsterdam) Aanmelding De aanmelding gaat via de website. Klik hier.   We hopen jullie te zien op woensdag 11 februari in de Amstelkerk in Amsterdam. Tot dan! Do you already follow ICOMOS Netherlands on LinkedIn? In addition to the valuable information in our newsletter, we also regularly share national and international heritage news from ICOMOS and other organizations on LinkedIn. Follow ICOMOS Netherlands on LinkedIn and stay up to date with the latest developments in the heritage sector! 🏛️🌍 Voor vragen of reacties, neem contact op via: info@icomos.nl.Copyright © 2026 ICOMOS Nederland, All rights reserved. Our mailing address is: ICOMOS Nederland Zamenhofstraat 114Den Haag, 2518 LB Netherlands .